Dişlisiz Asansör Motoru Nasıl Çalışır? Senkron Motor, Enkoder ve Fren

Dişlisiz asansör motorları, redüktör kullanmadan tahrik kasnağını doğrudan döndürür. Bunu mümkün kılan teknoloji kalıcı mıknatıslı senkron motordur. Önceki yazımızda dişlili ve dişlisiz makineleri karşılaştırmıştık; bu yazıda dişlisiz makinenin içine bakıyor, senkron motor prensibini, enkoderin ve frenin görevini ve devreye almada dikkat edilecek noktaları anlatıyoruz.

Senkron Motor Nasıl Çalışır?

Motorun sabit kısmı olan statorda sargılar bulunur. Bu sargılara inverterden üç fazlı akım verildiğinde stator içinde dönen bir manyetik alan oluşur. Rotor üzerinde ise kalıcı mıknatıslar vardır. Kalıcı mıknatıslı rotor, dönen manyetik alanı aynı hızda, yani senkron olarak takip eder. Bu nedenle bu motorlara senkron motor denir.

Senkron motorun devri, besleme frekansı ile motorun kutup sayısına bağlıdır: frekans arttıkça devir artar, kutup sayısı arttıkça aynı frekansta devir düşer. Dişlisiz asansör makinelerinde çok kutuplu senkron motor kullanılır; böylece motor düşük devirde dönerken yüksek tork üretir ve kasnağı redüktöre gerek kalmadan doğrudan çevirebilir.

Asenkron Motordan Farkı Nedir?

Rotorda mıknatıslama akımı ve buna bağlı kayıplar olmadığı için senkron motor, aynı güçteki asenkron motora göre daha verimli çalışır.

Enkoderin Görevi

Senkron motorun doğru tork üretebilmesi için inverterin, rotor mıknatıslarının o anki konumunu bilmesi gerekir. Bu bilgiyi motor miline bağlı enkoder sağlar. Dişlisiz makinelerde genellikle rotorun mutlak konumunu bildirebilen enkoderler kullanılır. Enkoder ayrıca kabin hızının ve konumunun hassas kontrolünü sağlar; bu sayede kabin yumuşak kalkar, konforlu yavaşlar ve kata hassas şekilde yanaşır.

Enkoder kablosunun ekranlı olması ve güç kablolarından ayrı güzergâhtan geçirilmesi önemlidir. Enkoder sinyalindeki parazitler, senkron motor sürüşünde titreşim, gürültü ve inverter hatalarına yol açabilir.

Fren Sistemi

Dişlisiz makinelerde fren genellikle doğrudan tahrik kasnağının bağlı olduğu mile etki eder. EN 81-20 standardı, makine freninin mekanik parçalarının en az iki bağımsız grup halinde olmasını ister; gruplardan biri çalışmasa bile diğeri kabini yeterince yavaşlatabilmelidir. Bu nedenle dişlisiz makinelerde çift fren yapısı yaygındır. Pek çok dişlisiz makinede bu fren, istem dışı kabin hareketine karşı koruma sisteminin durdurma elemanı olarak da kullanılır.

Devreye Almada Dikkat Edilecekler

• Motor parametreleri: Etiketteki güç, akım, gerilim, devir ve kutup sayısı inverterde doğru girilmelidir.
• Enkoder faz açısı: İnverterin, rotor konumu ile enkoder arasındaki açıyı öğrenme işlemi üretici talimatına göre yapılmalıdır.
• Fren kontrolü: Fren açma ve tutma gerilimleri ile fren izleme kontakları doğru bağlanmalıdır.
• Kasnak ve halat: Kasnak çapı ve askı oranı inverterde doğru tanımlanmalıdır; aksi halde kabin hızı hatalı olur.
• Deneme sürüşü: İlk çalıştırma revizyon hızında yapılmalı, yön ve hız kontrol edilmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Senkron motor enkodersiz çalışır mı?

Asansör uygulamalarında hassas konum ve hız kontrolü için enkoder kullanılır. Enkoder arızası durumunda inverter genellikle hata vererek asansörü durdurur.

Kalıcı mıknatıslar zamanla zayıflar mı?

Normal çalışma sıcaklıklarında mıknatıslar uzun yıllar özelliğini korur. Aşırı ısınma mıknatıslara zarar verebileceği için motorun aşırı yüklenmemesi önemlidir.

Dişlisiz senkron motor için özel inverter gerekir mi?

Evet. İnverterin kalıcı mıknatıslı senkron motor sürme özelliği ve uygun enkoder girişi bulunmalıdır.

Dişlisiz Makine, İnverter ve Enkoder

Dişlisiz Motor kategorimizde senkron motor yapısındaki asansör makinelerini, İnverterler ve Enkoderler kategorilerimizde ise uyumlu sürücü ve enkoderleri bulabilirsiniz. Satışlarımız yalnızca üyelerimize yapılmaktadır; üye olarak fiyatları görebilir ve siparişinizi verebilirsiniz.