Asansör Manyetik Şalter Nedir? Monostabil ve Bistabil Farkı

Asansör kumanda sisteminin kabinin kuyu içindeki yerini doğru bilmesi; katları saymak, yavaşlamaya zamanında geçmek ve kabini kat seviyesinde durdurmak için şarttır. Bu bilgiyi sağlayan en yaygın elemanlardan biri manyetik şalterdir. Bu yazıda manyetik şalterin nasıl çalıştığını, monostabil ve bistabil tipler arasındaki farkı ve doğru manyetik şalter seçimi için bakılması gereken teknik değerleri anlatıyoruz.

Manyetik Şalter Nedir?

Manyetik şalter, bir mıknatısın manyetik alanı ile konum değiştiren ve kabin üzerine monte edilen bir algılama elemanıdır. Kuyu içinde raya ya da kuyu duvarına belirli noktalara mıknatıslar yerleştirilir; kabin hareket ederken manyetik şalter bu mıknatısların önünden geçer ve kontağını değiştirerek kumanda kartına sinyal gönderir. Algılama temassızdır; kabin ile mıknatıs arasında fiziksel bir temas olmaz.

Kontaklı tip bir manyetik şalter içinde, manyetik alanla açılıp kapanan bir dil kontak (reed kontak) bulunur. Bu tip kuru kontak olarak çalışır ve kendi başına ayrı bir beslemeye ihtiyaç duymaz. Elektronik tip manyetik şalterlerde ise çıkış transistörlüdür ve çalışmak için besleme gerilimi gerekir.

Bistabil Manyetik Şalter Nasıl Çalışır?

Bistabil (bi-stable) manyetik şalterin iki kararlı konumu vardır. Mıknatısın bir kutbunun önünden geçtiğinde kontak konum değiştirir ve mıknatıstan uzaklaşsa bile bu konumda kalır. Kontağı eski konumuna getirmek için mıknatısın ters kutbunun önünden geçmesi gerekir. Yani bistabil manyetik şalter, en son gördüğü kutbu "hatırlar".

Bu özellik nedeniyle bistabil manyetik şalterler, genellikle yuvarlak mıknatıslarla birlikte kat sayma ve yavaşlama noktası belirleme işlerinde kullanılır. Yaygın kumanda kartı kılavuzlarında, sayıcılı sistemlerde kat sayıcı ve yavaşa geçirici olarak bistabil manyetik şalter kullanıldığı belirtilir.

Monostabil Manyetik Şalter Nasıl Çalışır?

Monostabil (mono-stable) manyetik şalterin tek bir kararlı konumu vardır. Mıknatısın önüne geldiğinde kontak konum değiştirir, mıknatıstan ayrıldığında kendiliğinden ilk konumuna döner. Kontak, normalde açık (NO) ya da normalde kapalı (NC) olarak üretilebilir.

Monostabil manyetik şalterler genellikle şerit mıknatıslarla birlikte kat seviyeleme ve kapı bölgesi algılama işlerinde kullanılır. Kumanda kartı kılavuzlarında, VVVF ve hidrolik asansörlerde kullanılan ML1-ML2 sayıcılı sistemlerde seviyeleme ve katta durdurma için monostabil manyetik şalter kullanıldığı belirtilir.

Monostabil ve Bistabil Manyetik Şalter Farkı

Hangi noktada hangi tipin kullanılacağı, kumanda kartının sayıcı sistemine göre değişir. Bu nedenle seçim yapmadan önce kullandığınız kumanda kartının kılavuzundaki kuyu şalteri bağlantı şeması mutlaka kontrol edilmelidir.

Manyetik Şalter Seçerken Nelere Dikkat Edilmeli?

• Tip: Kart kılavuzunda istenen noktaya bistabil mi monostabil mi tip gerektiği.
• Kontak akımı ve gerilimi: Kontak değerlerinin, bağlanacağı kart girişinin akım ve gerilimini karşılaması.
• Kontak yapısı: Monostabil tipte NO veya NC seçimi.
• Kontaklı veya elektronik: Transistör çıkışlı elektronik tiplerin besleme gerilimine ihtiyaç duyduğu unutulmamalıdır.
• Gövde ölçüsü: Dar montaj alanları için ince gövdeli modeller tercih edilebilir.
• Algılama mesafesi: Şalter ile mıknatıs arasındaki mesafenin üreticinin belirttiği aralıkta kalması.

Prosis Manyetik Şalter Serileri ve Teknik Değerleri

Prosis Asansör kendi üretimi olan manyetik şalterleri farklı kontak kapasitelerinde, standart ve ince gövde seçenekleriyle sunar. Aşağıdaki değerler üreticinin ürün sayfalarında yayımlanan teknik bilgilerdir:

Silver, Goldmono ve Diamondmono monostabil manyetik şalterler talep halinde NO veya NC kontaklı olarak üretilir. Bu serilerin ince gövdeli versiyonları da bulunur.

Electrobis (bistabil) ve Electromono (monostabil) serileri ise transistör çıkışlı ve PTC korumalı elektronik manyetik şalterlerdir. Seviyeleme uygulamaları için iki gövdenin bir arada sunulduğu Electromono Dual ve tek gövdede iki sensör bulunduran Platinum modeli de mevcuttur. Platinum modelde sensörler arası mesafe 8 cm'dir; ML1 ve ML2 çıkışları ile 24-30 V besleme girişi bulunur ve çıkışlar PTC ile korunur.

Montaj ve Bakımda Dikkat Edilecek Noktalar

• Manyetik şalter ile mıknatıs arasındaki mesafe, üreticinin belirttiği algılama aralığında ayarlanmalıdır.
• Bistabil manyetik şalterlerde mıknatısların kutup sırası, kart kılavuzundaki yerleşime uygun olmalıdır. Kutbu ters yerleştirilen bir mıknatıs, kontağın beklenenin tersi konumda kalmasına yol açar.
• Montajdan sonra asansör revizyon hızında çalıştırılarak her manyetik şalterin doğru noktada sinyal verdiği kart üzerindeki girişlerden kontrol edilmelidir.
• Periyodik bakımda gövdenin, kablonun ve bağlantı noktalarının sağlamlığı, mıknatısların yerinden kaymadığı kontrol edilmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Bistabil yerine monostabil manyetik şalter kullanılabilir mi?

Genellikle hayır. İki tip farklı çalışır ve kumanda kartı, ilgili girişten belirli bir sinyal davranışı bekler. Hangi girişe hangi tipin bağlanacağı kart kılavuzunda belirtilir.

Manyetik şalter için ayrı besleme gerekir mi?

Kontaklı (reed kontaklı) tipler kuru kontak olarak çalışır ve ayrı besleme istemez. Transistör çıkışlı elektronik tipler ise besleme gerilimiyle çalışır.

NO ve NC ne anlama gelir?

NO (normalde açık) kontak, mıknatıs yokken açıktır ve mıknatıs gelince kapanır. NC (normalde kapalı) kontak ise mıknatıs yokken kapalıdır ve mıknatıs gelince açılır.

İnce gövdeli manyetik şalterin farkı nedir?

İnce gövdeli modeller aynı kontak değerlerine sahiptir; daha dar montaj alanlarına yerleştirilmek için tercih edilir.

Doğru Manyetik Şalteri Birlikte Seçelim

Prosis üretimi tüm manyetik şalter modellerini tekli ve paketli seçeneklerle Manyetik Şalterler kategorimizde, mıknatısları ise Mıknatıslar kategorimizde bulabilirsiniz. Satışlarımız yalnızca üyelerimize yapılmaktadır; üye olarak fiyatları görebilir ve siparişinizi verebilirsiniz. Projenize uygun modeli seçmek için satış destek ekibimize ulaşabilirsiniz.