Aşırı Hız Regülatörü ve Paraşüt Fren Nasıl Çalışır?
Asansörlerin en önemli güvenlik sistemlerinden biri, kabinin kontrolsüz şekilde hızlanmasını önleyen aşırı hız regülatörü ve ona bağlı çalışan paraşüt frendir. Halat kopması gibi nadir ama ciddi bir durumda ya da tahrik sistemindeki bir arızada kabini raylar üzerinde güvenle durduran bu ikili, her asansörde bulunmak zorundadır. Bu yazıda hız regülatörü ve paraşüt fren sisteminin nasıl çalıştığını ve bakımda nelere dikkat edilmesi gerektiğini anlatıyoruz.
Sistem Hangi Parçalardan Oluşur?
- Aşırı hız regülatörü: Genellikle makine dairesinde veya kuyu tepesinde bulunan, kabin hızını sürekli izleyen mekanik cihaz.
- Regülatör halatı: Regülatör kasnağından kuyu dibine kadar uzanan ve kabine bağlı olan ince çelik halat.
- Gergi kasnağı: Kuyu dibinde regülatör halatını gergin tutan ağırlıklı kasnak.
- Paraşüt fren: Kabin şasesine monte edilen ve devreye girdiğinde raylara kenetlenerek kabini durduran fren düzeni.
Hız Regülatörü Nasıl Çalışır?
Kabin hareket ettikçe ona bağlı regülatör halatı da hareket eder ve regülatör kasnağını döndürür. Hız regülatörü kasnağı üzerindeki merkezkaç düzeni, dönüş hızı arttıkça dışa doğru açılır. Kabin hızı ayarlanan sınıra ulaştığında hız regülatörü önce bir elektrik kontağını açarak asansörün güvenlik devresini keser ve makineyi durdurur. Hız artmaya devam ederse regülatör halatı mekanik olarak kilitler.
Halat kilitlendiğinde kabin hareket etmeye devam ettiği için halat, kabindeki paraşüt fren koluna çekme kuvveti uygular. Bu kol paraşüt freni devreye sokar ve fren takozları raylara kenetlenerek kabini durdurur.
Devreye Girme Hızı Ne Olmalı?
EN 81-20 standardına göre paraşüt freni tetikleyen hız regülatörü, asansörün beyan hızının en az yüzde 115'inde devreye girmelidir. Üst sınır ise asansörün beyan hızına ve kullanılan paraşüt fren tipine göre standartta belirtilen değerlerle sınırlandırılır. Hız regülatörü, asansörün hızına ve fren tipine uygun olarak ayarlanmış ve mühürlenmiş olmalıdır.
Paraşüt Fren Tipleri
| Tip | Çalışma | Kullanım |
|---|---|---|
| Ani paraşüt fren | Rayı çok kısa mesafede kavrar | Düşük hızlı asansörler |
| Tamponlu ani paraşüt fren | Ani kavrama ve sönümleme | Orta hızlı asansörler |
| Kademeli paraşüt fren | Kabini belirli bir mesafede kontrollü yavaşlatır | Beyan hızı 1 m/s'nin üzerindeki asansörler |
EN 81 standartlarına göre beyan hızı 1 m/s'yi aşan asansörlerde kademeli paraşüt fren kullanılması gerekir. Kademeli fren, kabini ani bir darbe yerine kontrollü bir yavaşlamayla durdurarak yolcuları korur.
Bakımda Hız Regülatörü Kontrolü
- Halat durumu: Hız regülatörü halatında aşınma, tel kopması veya ezilme olup olmadığı kontrol edilmelidir.
- Gergi kasnağı: Gergi ağırlığının serbest çalıştığı ve halatın yeterince gergin olduğu doğrulanmalıdır. Gergi kasnağındaki kontak, halat koptuğunda veya fazla uzadığında asansörü durdurmalıdır.
- Elektrik kontağı: Hız regülatörü üzerindeki aşırı hız kontağının güvenlik devresini kestiği test edilmelidir.
- Mühür: Regülatörün ayar mührü sağlam olmalıdır. Mührü bozulmuş bir hız regülatörü periyodik kontrolde ciddi eksik olarak değerlendirilir.
- Fren testi: Paraşüt fren ve regülatör, yetkili kişilerce uygun yöntemle periyodik olarak test edilmelidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Paraşüt fren devreye girdikten sonra ne yapılır?
Asansör kendiliğinden çalıştırılmamalıdır. Yetkili teknik personel frenin neden devreye girdiğini tespit etmeli, fren, raylar ve hız regülatörü kontrol edildikten sonra sistemi serbest bırakmalıdır.
Hız regülatörü her asansörde zorunlu mu?
Halatlı elektrikli asansörlerde paraşüt fren ve onu tetikleyen hız regülatörü temel güvenlik gerekliliğidir.
Hız regülatörü ayarı sahada değiştirilebilir mi?
Hayır. Ayar üretici tarafından yapılır ve mühürlenir; sahada değiştirilmemelidir.
Güvenlik Ekipmanlarında Doğru Seçim
Aşırı Hız Regülatörleri, Fren Grubu ve Gergi Kasnakları kategorilerimizde asansörünüzün hızına ve yapısına uygun ürünleri bulabilirsiniz. Satışlarımız yalnızca üyelerimize yapılmaktadır; üye olarak fiyatları görebilir ve siparişinizi verebilirsiniz.